4KRACHT is een initiatief voor en door mensen in Goes en omgeving die zelf aan de slag gaan om hun mondiale voetafdruk te verkleinen. Waarom ? Omdat wij de negatieve gevolgen zien van onze huidige levensstijl. Wij zien ons zelf als deel van het probleem èn de oplossing, met zon, zee, wind en land als inspiratiebron. Met lokale initiatieven nemen we onze verantwoordelijkheid voor een samenleving die duurzaam, eerlijk en veerkrachtig is.
Uitdagingen van formaat
Verantwoordelijkheid nemen
Fossiele brandstoffen
Mondiale voetafdruk
Duurzaam, eerlijk en veerkrachtig
Transitie
Onze missie
Uitdagingen van formaat
In de afgelopen 50 jaar heeft onze samenleving zich ontwikkeld tot een sterk olieafhankelijke consumptiemaatschappij. Naast de welvaart die dit ons heeft gebracht, zien wij de negatieve gevolgen daarvan: het opraken van natuurlijke hulpbronnen en fossiele brandstoffen, de verandering van het klimaat, en een zeer ongelijke verdeling van de welvaart in de wereld, om er maar eens een paar te noemen. Met de groei van de wereldbevolking naar 9 miljard, zal de druk op het systeem alleen maar groter worden. De komende decennia staat de mens dan ook voor de grote uitdaging om de opwarming van de aarde en het opraken van de wereldvoorraden goedkope olie het hoofd te bieden. Met onze huidige levensstijl gaat dat niet lukken!
Deze kwesties zijn groot en complex en nauwelijks te bevatten. Wanneer je wel het besef van de enorme uitdaging tot je door laat dringen, kan dat leiden tot pessimisme of verlamming. Het is dan soms gemakkelijker om de ogen te sluiten.
Het is verleidelijk in twijfel te trekken of het allemaal wel echt waar is en er is altijd wel ergens een berichtje te vinden dat houvast biedt bij je overtuiging dat het allemaal niet zo’n vaart loopt met dat klimaat. Het kan geruststellend zijn om te geloven dat tegen de tijd dat het allemaal ècht problematisch wordt, de overheid vast wel een oplossing heeft verzonnen. 4KRACHT gelooft daar niet in.
Als we niet of te laat voor een andere koers kiezen, zijn de gevolgen op wereldschaal niet te overzien. De internationale gemeenschap slaagt er niet in de problemen daadkrachtig aan te pakken. Wat moeten wij als individuele burgers: rustig afwachten tot iemand iets gaat doen? Of zelf initiatief nemen? 4KRACHT kiest ervoor om zelf in actie te komen.
Verantwoordelijkheid nemen
Als initiatiefnemers van 4KRACHT zien we ons zelf als onderdeel van het probleem èn de oplossing. We zijn immers zelf verantwoordelijk voor de keuzes die we maken in ons dagelijks bestaan. Met onze huidige levensstijl houden we de problemen in stand. Dit besef is confronterend, maar biedt ook mogelijkheden; elke dag kunnen we er voor kiezen om zaken anders aan te pakken.
We kunnen er bewust voor kiezen om een omslag maken naar een duurzame, eerlijke en veerkrachtige samenleving. Dat klinkt ambitieus, maar we denken dat dat het kan.
Fossiele brandstoffen
Wij denken dat het hoog tijd wordt om een omslag te maken naar een samenleving die minder afhankelijk is van fossiele brandstoffen. Daarvoor hebben we meerdere redenen.
Ten eerste lijkt de piek in de wereldolieproductie nabij. Hierna wordt de olie moeilijker te winnen en dus de vanzelfsprekende beschikbaarheid minder. Dit verschijnsel heet Piekolie . De meningen verschillen over het moment waarop piekolie zich voor zal doen, maar algemeen aanvaard wordt - ook door olieproducenten - dat het moment nabij is. Onze samenleving en onze economie zijn sterk olieafhankelijk. In praktisch alles wat wij gebruiken is olie verwerkt, van kleding tot laptop, van tandpasta tot de pen waarmee we schrijven. Ons transportsysteem is erop gebaseerd: privévoertuigen die draaien op olie die altijd voor handen is. Denk aan ons voedselsysteem: agrobusiness met lange transportafstanden. Ons electriciteitssysteem draait op fossiele brandstoffen. En het mondiale toerisme met de zeer goedkope vliegreizen. Als je er goed over nadenkt kom je tot de conclusie dat onze hele samenleving ingesteld is op ruime beschikbaarheid van olie. En als dat stil valt, vallen wij ook stil. Kortom, we zijn enorm kwetsbaar. Als we onze afhankelijkheid van fossiele brandstoffen kunnen verminderen, vergroten we onze zelfredzaamheid. Bovendien verkleinen we het risico dat onze economie opnieuw in problemen komt wanneer de olieprijs structureel stijgt na de piek in de mondiale olieproductie.
Ten tweede brengt het huidige tempo waarin we onze fossiele brandstoffen gebruiken problemen met zich mee. Denk aan de CO2 problematiek en klimaatverandering. Ook hier verschillen de meningen over de mate en het tempo van de opwarming van de aarde, maar algemeen aanvaard wordt dat de aarde opwarmt en dat de uitstoot van CO2 door menselijk toedoen daar een belangrijke oorzaak van is. We zullen alles uit de kast moeten halen om de wereldwijde uitstoot van CO2 fors terug te dringen, willen we de opwarming van de aarde beperken tot 2 graden Celcius (het niveau dat door deskundigen als maximaal nog beheersbaar wordt gezien). Geen doemscenario’s wat ons betreft, maar wel het serieuze en indringende besef dat we het gebruik van fossiele brandstoffen fors zullen moeten beperken.
Er is nòg een argument om minder afhankelijk te willen zijn van fossiele brandstoffen. De winning van olie veroorzaakt wereldwijd nogal wat strijd en vervuiling, en het zijn vaak de meest kwetsbare bevolkingsgroepen die hiervan de gevolgen ondervinden.
Ons toekomstbeeld is een samenleving die niet of slechts zeer beperkt afhankelijk is van fossiele brandstoffen.
Mondiale voetafdruk
Onze missie gaat verder dan alleen het terugdringen van het gebruik van fossiele brandstoffen. Als we echt naar een duurzame consumptie en productie willen, zullen we ons milieubeslag fors moeten terugdringen. Alleen technologische oplossingen zijn tot dusver onvoldoende gebleken. Tot op heden wordt de winst daarvan volledig te niet gedaan door de groeiende consumptie. Er is dus een wezenlijke gedragsverandering nodig in ons consumptiepatroon. Dit vraagt bewuste burgers die overwegen, kiezen en handelen uit overtuiging.
Het milieubeslag laat zich uitdrukken in de ‘mondiale voetafdruk’. Iedereen gebruikt een gedeelte van de ruimte op aarde voor de productie van voedsel en energie, voor de verwerking van afvalstoffen, voor wonen en infrastructuur. Hoeveel ruimte hangt af van iemands consumptiepatroon. Met de Mondiale Voetafdruk kunnen we in hectares aangeven hoeveel oppervlakte aarde dat is per persoon. Als alle bruikbare ruimte op aarde verdeeld wordt over alle mensen en we geven de natuur voldoende ruimte om te overleven, dan heeft elke bewoner gemiddeld per jaar recht op 1,7 hectare (ongeveer drie voetbalvelden). De Voetafdruk van rijke landen is veel groter dan die van arme landen. Nederland heeft een gemiddelde Voetafdruk van 4,7 hectare.
Onze voetafdruk wordt bepaald door verschillende activiteiten: o.a. het consumeren van voedsel, verkeer en vervoer, wonen, onderwijs en ontspanning. Al die activiteiten zorgen er voor dat we afval verzamelen, wat onze Voetafdruk vergroot. Ben je nieuwsgierig naar je eigen Voetafdruk? Zie www.voetenbank.nl
Het verkleinen van onze mondiale voetafdruk is ons streven. Echter, het is een middel waarmee we aan geven dat we onze verantwoordelijkheid willen nemen; het is geen doel op zich. We hebben gekozen voor het gebruik van deze term omdat het een bekende uitdrukking is, die illustreert waar het om draait.
Het gebruik van het begrip ‘mondiale voetafdruk’ drukt ook uit dat het ons niet alleen gaat over onze eigen omgeving in het hier en nu. Wij zijn ons bewust van de gevolgen van onze levensstijl, ook al zijn die gevolgen ver van ons bed. We wentelen de consequenties niet af op bevolkingsgroepen elders op de wereld, of op generaties die na ons komen. ‘Think global, act local’ is een motto dat op 4KRACHT van toepassing is.
Onze toekomstbeeld is een duurzame, eerlijke en veerkrachtige samenleving.
Duurzaam, eerlijk en veerkrachtig
Ons toekomstbeeld gaat dus verder dan een samenleving die het gebruik van zijn fossiele brandstoffen terug heeft gedrongen. Het gaat over een samenleving met wakkere burgers die vanuit overtuiging kiezen voor een duurzame, eerlijke en veerkrachtige samenleving.
Duurzaam
Duurzaam is een breed begrip. Het omvat ecologisch, sociaal en economische duurzaamheid. We gaan er geen academische discussies over voeren, er is genoeg te lezen over dit onderwerp op internet. Het volstaat ons inziens met hier te zeggen dat wanneer wij het begrip duurzaam gebruiken, wij doelen op duurzaamheid in brede zin.
Eerlijk
Met eerlijk bedoelen wij voor iedereen toegankelijk. Samenwerking. En een gelijke verdeling, niet alleen lokaal, maar vooral ook mondiaal. Dit betekent verantwoordelijkheid dragen voor de consequenties van de keuzes die je maakt, ook al zijn de gevolgen ver van je bed (elders op de wereld of voor toekomstige generaties).
Veerkrachtig
Bij veerkracht gaat het om zelfredzaamheid. Een samenleving die een sterke locale economie kent, lokaal zijn voedsel verbouwt en niet afhankelijk is van fossiele brandstoffen, is veerkrachtig, Een veerkrachtige samenleving kan zich zelf redden, ook als het tegen zit. Ook een sterke gemeenschapszin hoort hierbij.
Hoe ziet een duurzame, veerkrachtige samenleving er dan uit ?
In ons toekomstbeeld gaat een hoge levenskwaliteit samen met een lage milieubelasting. Dat betekent dus niet ‘terug naar vroeger’. Slimme productie en slimme consumptie zijn begrippen die we in dit verband willen noemen. Slimme productie betekent dat we de producten die we nodig hebben maken met een veel kleinere input van grondstoffen en fossiele brandstoffen dan nu het geval is. Slimme consumptie betekent anders, beter en soms ook minder consumeren. Dit betreft alle segmenten van onze samenleving: transport, voeding, wonen, energie, afval, recreatie … We zien idealiter een samenleving voor ons die gebruik maakt van schone, vernieuwbare energiebronnen, gebouwen van milieuvriendelijke materialen met een laag energieverbruik, CO2-neutraal transport, veel lokaal geteeld voedsel, eerlijke handel met producenten elders in de wereld, een sterke lokale economie en een sterke sociale samenhang. Speciaal in Zeeland geldt dat we bovendien om zullen moeten zien te gaan met een stijgende zeespiegel.
Transitie
Een duurzame, eerlijke en veerkrachtige samenleving is een kwestie van een lange adem. Er is niet één oplossing. En het toekomstbeeld staat niet in steen gebeiteld. Zie het als een inspirerend lichtbaken. Vanuit het heden kunnen we concrete stappen zetten naar een toekomst die niet op voorhand vaststaat. De weg die we afleggen, zal een gezamenlijk leerproces zijn. Hierbij zullen we ons toekomstbeeld steeds moeten aanscherpen en bijstellen. Dat hoort bij het proces.
We beseffen ons dat er voor een echte verandering naar een duurzame, eerlijke en veerkrachtige samenleving meer nodig is dan alleen bewustwording. Het is te simpel om te stellen dat bewustzijn leidt tot bewust gedrag. Gedrag wordt immers bepaald door een complex van factoren, waaronder emoties, gewoontes, wereldbeeld en sociale factoren. Ook speelt de politieke en economische structuur een rol. Een volledige transitie is dan ook een samenspel tussen burgers, overheid en bedrijfsleven.
4KRACHT richt zich op dat wat binnen onze eigen invloedsfeer ligt: concrete stappen voor de korte en middellange termijn. Die stappen op zich gaan misschien de wereld niet redden. Maar we creëren wel een beweging in de richting van een grotere transitie die als hij eenmaal op gang gekomen is, niet meer is te stoppen.
Onze missie
4KRACHT is een initiatief voor en door mensen in Goes en omgeving die zelf aan de slag gaan om hun mondiale voetafdruk te verkleinen. Waarom ? Omdat wij de negatieve gevolgen zien van onze huidige levensstijl. Wij zien ons zelf als deel van het probleem èn de oplossing, met zon, zee, wind en land als inspiratiebron. Met lokale initiatieven nemen we onze verantwoordelijkheid voor een samenleving die duurzaam, eerlijk en veerkrachtig is. Doe mee !